Wystawa w Zamościu pokazuje mechanizm Zagłady i świadectwa oporu

Na odwrocie fotografii wyrzuconej z pociągu znalazło się jedno zdanie dziewiętnastoletniej Marjem Tyk. W Centrum „Synagoga” w Zamościu będzie można zobaczyć wystawę, która prowadzi przez kolejne etapy Zagłady Żydów w okupowanej Polsce. Archiwalne zdjęcia, relacje i świadectwa z Zamościa pokazują nie tylko skalę zbrodni, lecz także próby przetrwania i oporu.

• Jedno zdanie Marjem Tyk stało się tytułem wystawy
• Siedemnaście plansz opisuje drogę od prześladowań do Zagłady
• Centrum „Synagoga” udostępni wystawę do jesieni

Jedno zdanie Marjem Tyk stało się tytułem wystawy

„Jedno wiem, mam zginąć” – napisała Marjem Tyk na odwrocie fotografii. Zdjęcie zostało wyrzucone z pociągu jadącego do niemieckiego, nazistowskiego obozu Auschwitz. Słowa młodej Żydówki stały się tytułem ekspozycji przygotowanej przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Wystawa podróżująca będzie prezentowana w Centrum „Synagoga” Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w Zamościu od lipca do października. Oficjalne otwarcie zaplanowano na środę, 22 lipca 2026 roku.

Podczas wydarzenia zwiedzanie będzie miało dwa etapy:

• od godz. 16.00 do 18.00 – samodzielne zwiedzanie wystawy,
• o godz. 18.00 – oprowadzanie kuratorskie.

Taki układ pozwoli najpierw obejrzeć plansze we własnym tempie, a następnie wysłuchać komentarza osoby odpowiedzialnej za przygotowanie ekspozycji.

Siedemnaście plansz opisuje drogę od prześladowań do Zagłady

Na 17 planszach przedstawiono chronologię wydarzeń, które doprowadziły do niemal całkowitego zniszczenia zróżnicowanej społecznie i kulturowo wspólnoty polskich Żydów. Opowieść rozpoczyna się od pierwszych prześladowań w Niemczech, a następnie przenosi się na tereny okupowane przez III Rzeszę.

Archiwalne fotografie i świadectwa pokazują kolejne elementy nazistowskiej machiny Zagłady. Wystawa nie ogranicza się jednak do opisu represji i masowej zbrodni. Uwzględnia również akty oporu oraz podejmowane przez Żydów próby przetrwania.

Wśród prezentowanych materiałów znalazły się także świadectwa związane z Zamościem. Dzięki temu historia opowiedziana na planszach obejmuje nie tylko wydarzenia o znaczeniu europejskim, lecz także ślady doświadczeń zapisanych w historii miasta i jego mieszkańców.

Centrum „Synagoga” udostępni wystawę do jesieni

Ekspozycja będzie dostępna w Centrum „Synagoga” Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego przy ul. Pereca 14 w Zamościu. Jej prezentacja jest częścią projektu „Żydowskie Dziedzictwo Kulturowe”, finansowanego przez mieszkańców Norwegii oraz z budżetu krajowego.

Wystawa daje możliwość prześledzenia wydarzeń w uporządkowanej kolejności, od narastających prześladowań po Zagładę i działania podejmowane przez osoby próbujące ocalić życie. Włączenie świadectw z Zamościa pozwala spojrzeć na tę historię także z perspektywy miejsca, w którym ekspozycja jest prezentowana.

na podstawie: Urząd Miasta w Zamościu.