Aktywny Samorząd wraca z pomocą na mieszkanie, sprzęt i naukę

W Zamościu i całym regionie znów otwiera się przestrzeń dla tych, którzy na co dzień mierzą się z barierami, a nie z samą teorią wsparcia. Program Aktywny Samorząd nie obiecuje cudów. Daje za to konkret – dopłatę do mieszkania, pomoc w najmie, sprzęt, dojazd do nauki i wsparcie w zdobywaniu wykształcenia. To zestaw narzędzi, które potrafią realnie odsunąć ścianę, schody albo koszt zbyt wysoki, by udźwignąć go samemu.

• Mieszkanie bez schodów staje się realnym celem
• Wynajem z dopłatą dla tych, którzy wchodzą na rynek pracy
• Sprzęt, studia i rachunki za prąd w jednym programie

Mieszkanie bez schodów staje się realnym celem

Najmocniej wybrzmiewa tu Moduł III, bo dotyczy jednego z najbardziej przyziemnych, a zarazem najtrudniejszych problemów – miejsca do życia, z którego można wyjść bez walki z architekturą. Dofinansowanie przewidziano dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności ruchowej, które mają poważne trudności z samodzielnym poruszaniem się, a także dla osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wzroku, jeśli widzą bardzo słabo albo niemal wcale.

Pomoc obejmuje zmianę mieszkania na takie, które odpowiada indywidualnemu kryterium dostępności. Ważne jest też to, by lokal znajdował się w miejscu pozwalającym wyjść z budynku aż do poziomu zero. Wniosku nie złoży jednak każdy. Trzeba mieć tytuł prawny do lokalu – na przykład własność albo spółdzielcze prawo do mieszkania. W przypadku osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej robi to opiekun prawny, który składa również oświadczenie o wspólnym zamieszkaniu.

Wniosek musi być poparty dokumentacją fotograficzną barier architektonicznych. Chodzi o pokazanie, że problem nie jest teoretyczny, lecz dotyka codziennego wyjścia z domu. Co ważne, mieszkania nie można kupić od osoby spokrewnionej. Program dopuszcza też refundację wydatków poniesionych do 90 dni przed złożeniem wniosku. Maksymalna kwota dofinansowania wynosi 90 625 zł.

Wynajem z dopłatą dla tych, którzy wchodzą na rynek pracy

Druga ścieżka wsparcia prowadzi przez pomoc w wynajęciu samodzielnego mieszkania. To rozwiązanie przygotowano z myślą o osobach, które mają trudniej nie tylko przez zdrowie, ale także przez start zawodowy i brak własnego lokum w miejscowości, gdzie podejmują aktywność zawodową.

Tu liczą się przede wszystkim osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności z tytułu narządu słuchu, a także osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wzroku albo słuchu. Do programu mogą wejść również absolwenci szkół podstawowych, ponadpodstawowych i wyższych, jeśli ukończyli je w ciągu ostatnich 60 miesięcy przed złożeniem wniosku. Podobnie traktowane są osoby, które w tym samym okresie opuściły rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą albo warsztat terapii zajęciowej.

Warunki są jasne:

• brak własnego samodzielnego mieszkania w miejscu pracy,
• umowa najmu lokalu spełniającego kryteria dostępności,
• zatrudnienie, aktywne poszukiwanie pracy albo podjęcie pracy w czasie trwania dofinansowania,
• pełna zdolność do czynności prawnych.

Wysokość pomocy maleje wraz z czasem korzystania z programu:

• 1–12 miesiąc – 100 proc. kosztów najmu, maksymalnie 2293 zł dla osób poruszających się na wózku albo 1692 zł dla pozostałych beneficjentów,
• 13–24 miesiąc – 70 proc. kosztów najmu, czyli 1605,10 zł lub 1184,40 zł,
• 25–36 miesiąc – 40 proc. kosztów najmu, czyli 917,20 zł lub 676,80 zł.

To wsparcie ważne szczególnie tam, gdzie samo znalezienie mieszkania z dostępem bez barier potrafi zająć dłużej niż zdobycie pracy. Program próbuje połączyć oba te etapy.

Sprzęt, studia i rachunki za prąd w jednym programie

Aktywny Samorząd nie kończy się na mieszkaniu. Moduł I obejmuje szerszy pakiet pomocy – od oprzyrządowania samochodu i prawa jazdy, przez zakup sprzętu elektronicznego, oprogramowania i szkolenia, po naprawy tego sprzętu. Są też pieniądze na wózek elektryczny, skuter inwalidzki, manualny wózek multipozycyjny, nowoczesne protezy kończyn oraz ich remont.

W katalogu wsparcia znalazły się również:

• pobyt dzieci w przedszkolu lub żłobku,
• energia elektryczna potrzebna do pracy koncentratora tlenu albo respiratora.

Z kolei Moduł II dotyczy nauki na poziomie wyższym – szkoły policealnej, studiów i studiów podyplomowych. To ważny sygnał, że program nie zatrzymuje się przy wyrównywaniu szans w codzienności, ale prowadzi dalej, ku edukacji i zawodowej samodzielności.

Terminy naboru są rozpisane osobno dla poszczególnych części programu:

• Moduł I – od 16 lutego 2026 r. do 30 listopada 2026 r. w sprawie energii elektrycznej z koncentratora tlenu lub respiratora,
• Moduł I – od 1 marca 2026 r. do 31 sierpnia 2026 r. dla pozostałych zadań z punktów 1–12,
• Moduł II – od 1 marca 2026 r. do 31 marca 2026 r. na semestr letni oraz od 1 września 2026 r. do 10 października 2026 r. na semestr zimowy,
• Moduł III – od 2 kwietnia 2026 r. do 4 grudnia 2026 r. w sprawie mieszkania.

Wnioski składa się elektronicznie przez System Obsługi Wsparcia. To właśnie tam trafiają dokumenty, które mają otworzyć drogę do bardziej dostępnego życia – niezależnie od tego, czy chodzi o mieszkanie, sprzęt, naukę czy zwykłą możliwość swobodnego wyjścia z domu.

na podstawie: Miejskie Centrum Pomocy Rodzinie w Zamościu.