Wspomnienie ofiar pacyfikacji w Białowoli zebrało wniosków i ciszy

Podczas uroczystości 29 grudnia w Białowoli mieszkańcy i przedstawiciele władz spotkali się przy pomniku, by uczcić pamięć ofiar brutalnej pacyfikacji z 1942 roku. Msza, chór i zapalone znicze tworzyły skupioną oprawę, która kontrastowała z opowieścią o tragedii sprzed ponad siedmiu dekad. Wśród uczestników byli przedstawiciele powiatu i parlamentu, co podkreśliło rangę wydarzenia w świadomości regionu.

• W Białowoli pamięć ofiar zgromadziła władze i sąsiadów
• Msza, chór i pomnik - jak obchodzono rocznicę i co upamiętnia tablica

W Białowoli pamięć ofiar zgromadziła władze i sąsiadów

Uroczystości rozpoczęła Eucharystia odprawiona przez ks. Józefa Bednarskiego i ks. Józefa Zwolaka. Oprawę muzyczną zapewnił Chór Baryton z Lipska, a po mszy uczestnicy przeszli pod pomnik, gdzie zapalono znicze i złożono kwiaty. Wśród obecnych znaleźli się m.in. Starosta Zamojski Stanisław Grześko oraz Senator Jerzy Chróścikowski, a także przedstawiciele władz powiatowych i mieszkańcy – spotkanie miało charakter zarówno oficjalny, jak i osobisty.

Uroczystość była spokojna, intymna – ludzie rozmawiali szeptem, młodsze pokolenia przyglądały się starszym, którzy przechowują pamięć o wydarzeniach w rodzinnych opowieściach. Symboliczne gesty przy pomniku przypomniały, że pamięć jest tu nie tylko obowiązkiem urzędników, lecz też elementem życia wspólnotowego.

Msza, chór i pomnik - jak obchodzono rocznicę i co upamiętnia tablica

Po nabożeństwie, przy pomniku z wykutą listą ofiar, delegacje złożyły wieńce. Monument stoi w miejscu wspólnego pochówku zabitych i nosi imiona tych, których nazwiska przetrwały. W relacji urzędowej organizatorów uroczystości pojawiają się odniesienia do dokumentów i lokalnej pamięci, które potwierdzają zasięg tragedii.

Wspomnienia z obchodów przypominają, że forma upamiętnienia łączy sacrum z laickim hołdem - msza i muzyka przeplatają się z wojskowym i samorządowym gestem oddania szacunku wobec ofiar.

Tego dnia przypomniano także okoliczności historyczne związane z pacyfikacją, by nie dopuścić do utraty kontekstu historycznego stojącego za pomnikiem.

Podsumowując faktograficznie, 29 grudnia jest datą rocznicową upamiętniającą wydarzenia z 1942 roku, kiedy to hitlerowskie oddziały dokonały pacyfikacji wsi. W wyniku tej akcji zamordowano 52 osoby - w tym 22 kobiety, 12 dzieci oraz 18 mężczyzn. Większość mieszkańców przed przybyciem Niemców zdołała uciec; na miejscu pozostali głównie starsi oraz kobiety z dziećmi. Ofiary były grupowane i zabijane na polu szkolnym; następnie ekipy okupacyjne opuściły wieś, zabierając część inwentarza i mienie mieszkańców. Cztery miesiące później, w kwietniu 1943 roku, doszło tu do kolejnej egzekucji - rozstrzelano wówczas 7 osób, w tym 3 oskarżonych o działalność partyzancką.

Informacje o wydarzeniu i przebiegu obchodów pochodzą m.in. z komunikatów Powiatu Zamojskiego oraz relacji uczestników.

Warto pamiętać, że pamięć o tych wydarzeniach ma nie tylko wymiar rytualny, lecz też edukacyjny i praktyczny. Obchody przypominają o potrzebie opieki nad miejscami pochówku i pomnikami, o prowadzeniu rozmów międzypokoleniowych oraz o uwzględnieniu tej historii w lokalnych inicjatywach edukacyjnych. Dla mieszkańców to również okazja, by w ciszy i wspólnym geście potwierdzić, że tragiczne doświadczenia przeszłości pozostają elementem tożsamości regionu i są przekazywane następnym pokoleniom.

na podstawie: Powiat.