Strumień Świerszcz bije niechlubny rekord. Tak niskiego przepływu nie było

Woda w Świerszczu płynie coraz wolniej, a pomiary w Roztoczańskim Parku Narodowym pokazują skalę problemu bez potrzeby sięgania po skomplikowane analizy. We wrześniu średni przepływ strumienia wyniósł zaledwie 1,4 l/s – najmniej w historii obserwacji. Jednocześnie poziom kredowych wód podziemnych spadł do najniższego stanu od początku pomiarów. Roztocze kończy trzeci kwartał z deficytem opadów sięgającym 250 mm.

• Ciepły wrzesień przyniósł za mało deszczu
• Wody podziemne spadły do najniższego poziomu
• Świerszcz płynie najsłabiej w historii pomiarów

Ciepły wrzesień przyniósł za mało deszczu

Wrzesień w rejonie Roztoczańskiego Parku Narodowego był cieplejszy od normy, ale pod względem opadów nie poprawił trudnej sytuacji. Średnia temperatura wyniosła 14,0°C, czyli o 0,7°C więcej niż średnia z lat 1998–2025. Wystąpił jeden dzień upalny – 9 września temperatura przekroczyła 30°C.

Wyraźne ochłodzenie przyszło dopiero pod koniec miesiąca. Trzy razy temperatura nocą spadła poniżej 5°C, ale na obszarze objętym pomiarami nie zanotowano przymrozku. Takie zjawisko wystąpiło natomiast lokalnie w sąsiednim Padole Zamojskim.

W Zwierzyńcu spadło łącznie 61,8 mm deszczu. To tylko o 3 mm więcej niż wrześniowa średnia wieloletnia. Zarejestrowano dwa dni z opadem przekraczającym 10 mm, a najwyższa dobowa suma wyniosła 16,7 mm i została odnotowana 11 września. Pojedyncze większe opady nie wystarczyły jednak, by odwrócić wielomiesięczny bilans.

Po trzech kwartałach 2026 roku deficyt opadów dochodzi do 250 mm. Oznacza to, że w ciągu roku spadło niemal o połowę mniej deszczu niż zwykle. Taki brak wody przekłada się nie tylko na stan strumienia, lecz także na zasilanie torfowisk i poziom wód podziemnych.

Wody podziemne spadły do najniższego poziomu

We wrześniu zwierciadło kredowych wód podziemnych obniżyło się o kolejne 6 cm. Poziom osiągnął wartość nienotowaną od początku obserwacji. W wyższym, czwartorzędowym poziomie wodonośnym spadek wyniósł 5 cm, choć po większych opadach pojawił się tam chwilowy wzrost retencji.

Pomiary potwierdzają trend trwający od początku marca 2024 roku. Obniża się zarówno poziom wód podziemnych, jak i przepływ Świerszcza. Roztocze i przyległe tereny od 2025 roku zmagają się z suszą hydrologiczną o skali niewidzianej wcześniej w historii pomiarów.

Dla mieszkańców i użytkowników terenów położonych w zlewni oznacza to, że nawet deszczowy epizod nie musi szybko poprawić sytuacji. Woda trafia najpierw do przesuszonego podłoża i uzupełnia retencję, a dopiero później może zasilić cieki oraz torfowiska.

Świerszcz płynie najsłabiej w historii pomiarów

W profilu „Malowany Most” średni wrześniowy przepływ Świerszcza wyniósł 1,4 l/s. Był nieco niższy niż w sierpniu i znacząco odbiegał od średniej wieloletniej dla tego miesiąca. Jednocześnie okazał się najniższy w całej historii pomiarów.

Nieco lepiej wyglądała sytuacja na torfowisku Międzyrzeki. Poziom wody gruntowej nie obniżył się tam w ciągu miesiąca, jednak średni stan nadal odpowiadał najniższej wartości notowanej dla września. Oznacza to, że brak dalszego spadku nie był równoznaczny z odbudową zasobów wodnych.

Roztoczański Park Narodowy gromadzi dane hydrologiczne i klimatyczne w ramach Zintegrowanego Monitoringu Środowiska Przyrodniczego, będącego podsystemem monitoringu przyrody Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Z dotychczasowych obserwacji wynika, że 2026 rok może zakończyć się najniższą sumą opadów w historii pomiarów. Prognozy przywołane w raporcie nie wskazują też na rychłe opady, które mogłyby wyraźnie zmienić obecny bilans wodny.

na podstawie: Park.