Mało mieszkanek korzysta z bezpłatnej cytologii - jak wygląda sytuacja w województwie

W Zamościu i okolicach gabinety nie zapełniają się na badania profilaktyczne - mimo że program Narodowego Funduszu Zdrowia oferuje bezpłatne cytologie dla kobiet w wieku 25–64 lat. Na papierze profilaktyka działa, w praktyce zgłaszalność jest niska, a różnice między gminami ogromne. To proste badanie może uratować zdrowie i życie - stąd warto sprawdzić, gdzie i jak skorzystać z programu.

• Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy i nowa ścieżka badań
• Co mówią liczby i co to znaczy dla mieszkanek Zamościa

Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy i nowa ścieżka badań

W ramach Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia kobiety w wieku 25–64 lat mają prawo do bezpłatnej cytologii wykonywanej co 3 lata. Od 1 lipca 2025 r. do oferty dołączyła alternatywna ścieżka diagnostyczna - test HPV HR z genotypowaniem, wykonywany co 5 lat i wykrywający materiały wirusa HPV o wysokim ryzyku onkogennym. Gdy wynik testu HPV HR jest dodatni, z tego samego wymazu wykonywana jest dodatkowa cytologia na podłożu płynnym (LBC).

Badania realizowane są w poradniach ginekologiczno-położniczych oraz w gabinatach położnej POZ. Do wykonania cytologii nie jest potrzebne skierowanie - wystarczy zgłosić się do placówki realizującej program. Informacje na temat listy świadczeniodawców i zasad znajdziemy w komunikatach Lubelskiego Oddziału NFZ.

Co mówią liczby i co to znaczy dla mieszkanek Zamościa

Według danych wojewódzkich zgłaszalność w programie wynosi zaledwie 13,15% (stan na 1 listopada 2025 r.). W poszczególnych gminach współczynnik wykonania cytologii waha się od 4,7% do 48,3%. Najwyższe wyniki notowane są w gminach powiatów łukowskiego i bialskiego - m.in. Łuków, Stanin, Trzebieszów oraz Leśnia Podlaska. Najniżej plasują się gminy takie jak Sosnówka, Lubycza Królewska, Sosnowica i Urszulin.

Rak szyjki macicy wykryty we wczesnym stadium jest wyleczalny w ponad 99% przypadków, tymczasem w Polsce co roku umiera z jego powodu około 1400 kobiet. To nie są tylko statystyki - to konkretne zdrowie i życie sąsiadek, koleżanek i członkiń rodzin.

Dla mieszkanek Zamościa oznacza to prosty wybór: sprawdzić, która placówka realizuje program, umówić się lub po prostu zgłosić bez skierowania i wykonać badanie. W praktyce warto:

• zapytać w swoim POZ o dostępność cytologii i ewentualne terminy u położnej,
• pamiętać o częstotliwości badań - cytologia co 3 lata lub test HPV HR co 5 lat,
• jeżeli wynik testu HPV HR okaże się dodatni - nie zwlekać z dalszymi badaniami, ponieważ z tego samego materiału można od razu wykonać cytologię LBC.

Dostęp do bezpłatnych badań zapewnia Lubelski Oddział NFZ - tam także można sprawdzić aktualne dane dotyczące realizacji programu w poszczególnych gminach. Dla wielu kobiet to najprostszy krok, aby zapobiec poważnej chorobie; dla systemu - szansa na wcześniejsze wykrycie i skuteczniejsze leczenie.

na podstawie: UM Zamość.